woensdag 22 april 2026
Gepersonaliseerde gezondheidsinterventies bieden kansen om gezondheidsverschillen te verkleinen, maar vragen om een zorgvuldige balans tussen maatwerk en schaalbaarheid. Binnen het Healthy Society Programma werkt themaleider Dr. Petra Siemonsma aan inclusieve oplossingen voor gezond gedrag. In dit interview deelt zij haar visie op personalisatie, co‑creatie en opschaling, en gaat zij in op de lessen uit het opschalingsproject MenoPressure Personalized.
Wie ben jij en wat is jouw rol binnen het Healthy Society Programma?
Ik ben Petra Siemonsma, lector Beweegzorg, Eigen Regie en Gedragsverandering bij de Hogeschool Leiden. Ik ben betrokken geraakt bij het Healthy Society Programma als themaleider via het Vitale Delta netwerk. Samen met Jeanine Roeters‑van Lennep en Caroline Figueroa vorm ik een interdisciplinair team en leiden wij het thema “Gepersonaliseerde oplossingen voor gezond gedrag” van het Healthy Society Programma. Ondanks onze verschillende achtergronden was er vanaf het begin een duidelijke klik. We vonden elkaar in het thema gepersonaliseerde gezondheidsinterventies, met speciale aandacht voor mensen met een migratieachtergrond.
Aanvankelijk hadden we het idee om een whitepaper te schrijven over personalisatie van interventies. Toen het opschalingsproject zich aandiende, zagen we direct de potentie van een inhoudelijke kruisbestuiving. Jeanine werkt veel met vrouwen met gecompliceerde zwangerschappen, waarbij bloeddrukproblematiek een belangrijke rol speelt en waarvan bekend is dat deze effecten langdurig doorwerken.
Je hebt al die expertises nodig om tot een rijke oplossing te komen. Dat geldt ook voor ons als onderzoekers. Wat de één weet over bloeddruk en interventies, weet een ander over onderzoeksdesign, ziekenhuispraktijk of internetinterventies.
Veel gezondheidsprogramma’s werken niet voor iedereen even goed. Waarom is personalisatie zo essentieel?
In preventieprogramma’s zien we structureel dat juist de mensen voor wie de winst het grootst is, het moeilijkst worden bereikt. Hoogopgeleide en gezondheidsvaardige mensen weten informatie doorgaans goed te vinden en passen die ook toe. Tegelijkertijd zitten zij vaak al relatief dichtbij gezond gedrag. De groepen die minder gezondheidsvaardig zijn of zich minder bewust zijn van hun risico’s, hebben juist behoefte aan maatwerk: andere vormen van benadering, andere communicatie en interventies die beter aansluiten bij hun leefwereld. Die diversiteit was precies waar wij ons als team op richten.
Ongeveer 25% van de Nederlandse bevolking heeft een cultureel diverse achtergrond en naar schatting 35% beschikt over beperkte gezondheidsvaardigheden. Als je voor deze groepen het verschil kunt maken, verklein je de gezondheidskloof substantieel. Dat geeft urgentie aan ons werk.
Tegelijkertijd vraagt personalisatie om een zorgvuldige balans. Als je te ver personaliseert, eindig je met een interventie die slechts voor één persoon werkt en niet schaalbaar is. Maar als je het te algemeen maakt, bereik je mensen niet. Inclusiviteit betekent dat je die diversiteit bewust inbouwt. In het opschalingsproject MenoPressure Personalized beginnen we daarom met het begrijpen van wat de menopauze betekent voor vrouwen met verschillende culturele achtergronden. Dat inzicht vormt de basis voor effectieve en passende interventies.
Hoe draagt MenoPressure Personalized bij aan inclusieve en effectieve gedragsverandering?
We zijn gestart met luisteren, via co-creatie met vrouwen uit uiteenlopende achtergronden. Daarbij zagen we bijvoorbeeld een terugkerend patroon van angst, twijfel en uiteindelijk somberheid. Wat opviel is dat vrouwen uit sommige culturen bij twijfel juist stiller worden en hun zorgen niet meer uitspreken.
Tegelijkertijd zien we dat de menopauze maatschappelijk steeds meer bespreekbaar wordt, ook op de werkvloer. Maar die ontwikkeling verloopt niet overal gelijk. In verschillende culturen bestaan andere normen en vormen van omgaan met klachten. Dat is niet beter of slechter, maar wel wezenlijk anders. En daar moet je rekening mee houden als je interventies ontwikkelt.
Het is een complex vraagstuk. Als het eenvoudig was, was het probleem al lang opgelost.
Co-creatie gaat erom dat je open bent, goed luistert en een andere positie inneemt dan je als onderzoeker meestal gewend bent. Je stapt erin met het besef dat jouw kennis beperkt is en niet per se belangrijker dan de ervaringskennis van de ander. Door gelijkwaardigheid te creëren en oprecht nieuwsgierig te zijn, kun je echte gesprekken voeren en inzichten met elkaar verbinden.
Wat heb je geleerd van de co‑creatie met vrouwen en partners zoals Stichting VrouwenHart en het Health Coach Program?
Dat je al die expertises nodig hebt om tot een rijke oplossing te komen. Dat geldt ook voor ons als onderzoekers. Wat de één weet over bloeddruk en interventies, weet een ander over onderzoeksdesign, ziekenhuispraktijk of internetinterventies.
Binnen de hogeschool werken we veel in de wijk en onderhouden we nauwe contacten met bewoners en professionals. Daardoor kunnen we relatief gemakkelijk activiteiten organiseren, bijvoorbeeld in een buurthuis. Voor sommige partners was die setting nieuw, omdat zij vooral gewend zijn aan bedrijfscontexten. Dat maakt zichtbaar hoe verschillend doelgroepen en contexten zijn, en hoeveel je daarvan kunt leren.
Co-creatie gaat erom dat je open bent, goed luistert en een andere positie inneemt dan je als onderzoeker meestal gewend bent. Je stapt erin met het besef dat jouw kennis beperkt is en niet per se belangrijker dan de ervaringskennis van de ander. Door gelijkwaardigheid te creëren en oprecht nieuwsgierig te zijn, kun je echte gesprekken voeren en inzichten met elkaar verbinden.
Wetenschappelijke kennis helpt bij het kiezen van effectieve interventies, maar het zegt niets over of een interventie bij jou of bij mij als individu past. Dat kun je ook niet allemaal onderzoeken in een randomized controlled trial. Co-creatie is dus heel interessant, waardevol, maar ook heel complex, want je streeft naar een wetenschappelijk grondige èn situationeel passende en waardevolle oplossing.
Welke inzichten over opschalen wil je delen na het eerste jaar van dit project?
Een belangrijk inzicht is: ga niet te snel. Je moet eerst echt begrijpen met wat voor complex probleem je te maken hebt, en dat vraagt tijd. Daarnaast zijn relaties heel belangrijk. Als je gelijkwaardigheid en betrokkenheid wilt, moet je investeren in relaties en vertrouwen. Dat staat niet in je onderzoeksprotocol, maar het is essentieel. Doordat wij sterke netwerken hebben in Leiden Zuidwest, weten we wie we kunnen benaderen en waar we aansluiting vinden. Dat maakt het verschil tussen ideeën en daadwerkelijke actie en betrokkenheid van mensen in de wijk.
De samenwerking binnen het Healthy Society Programma speelt hierin een belangrijke rol. Het zorgt voor focus, structurele contactmomenten en inhoudelijke verdieping. Zonder deze context zou veel van dit werk simpelweg niet van de grond zijn gekomen.
Wat is volgens jou de meerwaarde van het Healthy Society Programma?
Voor mij zit de meerwaarde vooral in zichtbaarheid en continuïteit. Door initiatieven zoals dit interview krijgen we een podium en worden we herkenbaar op dit thema. Daarnaast biedt het programma een structureel commitment: het is geen losse activiteit, maar iets waarin daadwerkelijk wordt geïnvesteerd en geeft toegang tot kennis en mogelijkheden om die te delen. Die continuïteit is essentieel. Zonder nieuwe projecten of middelen kan werk als dit snel stilvallen, zeker als je afhankelijk bent van toevallige kansen. Het Healthy Society Programma vormt daarin een onderstroom die helpt om betrokken te blijven, kennis te delen en samen door te bouwen.
Relaties zijn heel belangrijk. Als je gelijkwaardigheid en betrokkenheid wilt, moet je investeren in relaties en vertrouwen. Dat staat niet in je onderzoeksprotocol, maar bij elkaar betrokken zijn is essentieel.
